به زحمت انجام داد ، همان برايش بهتر است و اين كه [ در حال حَرَج ] روزه بگيرد ، برايتان بهتر است ، اگر مىدانستيد . » و اين حالتِ ميانگين - / كه روزه ، نه واجب باشد و نه حرام ؛ بر پايه‌ى آياتى است مانند : « ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ » « 1 » « و [ خدا ] در دين بر شما هيچ [ تكليف ] طاقت فرسايى قرار نداد » ، ولى در عين حال ، اگر عملى را با حرج انجام دادى ، بهتر است . مگر در تكاليفى كه كلًا جان‌فرساست مانند جهاد فى سبيل اللَّه كه واجب كفايى است . و آيا روزه‌ى طاقت فرسا مستحب است ، ولى روزه‌ى بدون طاقت‌فرسايى و حرج ، تنها بر مبناى « سفر » حرام است ؟ حال آن‌كه احياتاً سفرى را كه موجب ترك روزه مىدانند فرح‌بخش و افزاينده‌ى نيرو نيز هست ! و آيا كم ، بيش‌تر از بيش است ، كه در صورت « حرج » - / در وطن - / روزه مستحب ، ولى در صورت سفر بدون حرج ، روزه حرام باشد ! بر اين اساس تنها عذرى كه روزه را حرام مىكند « عسر » و زيان است كه در اين صورت ترك روزه از انجام آن مهم‌تر است ، و آن‌چه از وجوبش مىاندازد ، « حرج » و طاقت‌فرسايى است و ديگر هيچ . اين حكم روزه است كه اهميت وجوبش از نماز كم‌تر مىباشد و آيا در هر سفرى كه عسر و حرجى وجود نداشته باشد از كيفيت نماز كاسته مىشود تا از ركعاتش در « سفر » كاسته گردد ؟ ! قرآن ، قصر از صلوة را فقط به هنگام خوف ، جايز و واجب دانسته كه آن هم تنها در انحصار كيفيّات نماز است - / نه كميت : ( تعداد ركعات ) - / زيرا نمازگزار مىتواند به هنگام راه رفتن يا دويدن و يا در حالى كه سواره است ، حتى اگر بيش از چهار ركعت نماز هم بر او واجب بود ، همان را بدون هيچ حرج و عسرى انجام دهد و آيه‌ى قصر نيز چنين است :

--> ( 1 ) / 22 : 78